Phương pháp giáo dục Montessori!

NHÂN CÁCH LỚN, TRÍ TUỆ CAO

Bác sĩ Maria Montessori (1870-1952)

Montessori là tên họ của tiến sĩ y khoa và giáo dục nổi tiếng người Ý – Bà Maria Montessori (1870-1952). Lúc nhỏ, gia đình muốn bà trở thành giáo viên, nhưng vốn tính độc lập, bà lại đăng ký học toán và kỹ sư ở trường kỹ thuật dành cho nam giới. Bà say mê khoa học, đặc biệt là môn Sinh vật. Bà là người phụ nữ đầu tiên tốt nghiệp trường Đại học Y khoa Roma bât chấp những định kiến nặng nề đối với phụ nữ thời đó. Bà đặc biệt quan tâm đến giáo dục mầm non thông qua các công trình nghiên cứu về y, điều trị trẻ em “có nhu cầu đặc biệt” , nay gọi là trẻ em khuyết tật.

  • Bà là một trong số những nhà giáo dục mầm non quan trọng nhất của thế kỷ 20.
  • Các công trình nghiên cứu, nguyên lý giáo dục và phát minh sáng tạo trong thực tiễn giảng dạy của bà đã ảnh hưởng sâu sắc đến nền giáo dục chính thống trên toàn thế giới cho đến tận ngày nay.
  • Sử dụng lớp học như một phòng thí nghiệm để quan sát trẻ và tìm ra cách giúp trẻ phát huy hết khả năng của mình, bà đã hình thành một phương pháp giáo dục có hiệu quả, có thể áp dụng thành công cho từng đứa trẻ cũng như cho mọi trẻ.
  • Bà đã đi khắp thế giới, xây dựng trường lớp, giảng về những phát minh khoa học của mình, viết nhiều sách báo giáo dục cho đến khi mất tại Halan năm 1952 và hưởng thọ 82 tuổi.
  • Tiến sĩ Montessori đã để lại cho thế giới một di sản quí báu: Một phương pháp giáo dục kết hợp nhuần nhuyễn giữa triết lý về sự tự do và sự tự phát triển của trẻ, sử dụng phương cách thực hành. Phương pháp Montessori đã được nhân rộng ra nhiều nước từ mẫu giáo đến các cấp tiểu học cơ sở, trung học cơ sở và trung học phổ thông.
maria montessori

Tạo thuận lợi cho việc phát triển nhân cách đặc biệt của trẻ.
Giúp trẻ thích ứng tốt về mặt xã hội và tình cảm.
Phát triển tốt về thể lực, trở thành những đứa trẻ vui tươi, hạnh phúc.
Giúp trẻ phát huy hết khả năng trí tuệ của mình.

Mục đích phương pháp Montessori

Phương pháp giáo dục Montessori có thể định nghĩa tóm tắt là một phương pháp lấy đứa trẻ làm trung tâm dựa trên nền tảng tự do, cho phép trẻ được tự tiếp xúc, ứng xử, khám phá môi trường một cách tự nhiên với môi trường xung quanh. Dựa vào triết lý và nguyên tắc giáo dục của tiến sĩ Ma rina Montessori, phương pháp Montessori cũng có thể được xác định theo 3 tư tưởng chính sau:

Đặc điểm chung của thời thơ ấu
Mọi đứa trẻ sinh ra vốn ham hiểu biết. Chúng có nhu cầu tự lập; tự học thông qua các trò chơi có chủ đích và trở nên tích cực, hứng thú nếu được tự do khám phá thế giới xung quanh; chúng có khả năng tiếp thu và thường trải qua “giai đoạn nhạy cảm”cho tới khi lên 6 tuổi; vì thế chất lượng trải nghiệm cuộc sống của những năm đầu đời của trẻ có tầm quan trọng lớn đối với sự phát triển của trẻ về sau này.

Môi trường học tập
Sự tác động qua lại của trẻ với môi trường có ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ. Cần để cho trẻ đươc tự do về thể xác, trí tuệ và giao tiếp xã hội. Mọi thứ cần có kích thước phù hợp với trẻ và trong tầm tay của trẻ giúp trẻ tự do lựa chọn; lớp học cần được sắp xếp trât tự, theo thứ tự, đơn giản, không quá chật trội và trang trí rối rắm để khỏi làm trẻ mất tập trung; tài liệu giảng dạy cần được lựa chọn và giới thiệu cho trẻ một cách cẩn thận để dạy trẻ cách học; trẻ cần được khuyến khích tự chăm sóc bản thân, khám phá, hiểu biết và tôn trọng thế giới thực tế và tự nhiên xung quanh chúng.

Những phẩm chất đặc biệt của giáo viên
Giáo viên phải được đào tạo chính quy về chuyên môn, biết quan tâm và tôn trọng trẻ; giáo viên có trách nhiệm lựa chọn và chuẩn bị các tài liệu giảng dạy và các hoạt động phù hợp với trẻ; hướng dẫn, giúp trẻ phát triển tính tự lập, tập trung, tự giác và có kỷ luật.

46cdc8478dc03921b34c7bbb4b45c968
Noel2014

Nguyên tắc giáo dục Montesssori

Toàn bộ giai đoạn nhận thức của trẻ những năm đầu đời là một quá trình chuyển tiếp lớn mà tiến sĩ Montessori đã xác định rằng là giai đoạn quan trọng nhất của đời người. Sự nhận thức của trẻ được tiến sĩ Maria Montessori xác định là thời kỳ phát triển từ lúc sinh ra đến 6 tuổi và sự nhận thức này được chia làm 2 giai đoạn:

  1. Từ lúc sinh ra đến 3 tuổi (vô thức). Vào giai đoạn này, đứa trẻ thường tiếp thu ấn tượng từ môi trường mà không biết mình đang làm như vậy.
  2.  Từ 3 đến 6 tuổi (nhận thức): Vào giai đoạn này,trẻ đã biết nghĩ và nhớ; thông qua các hoạt động bàn tay, trẻ tự làm giàu kinh nghiệm sống của mình và lớn lên.

Giai đoạn nhạy cảm là giai đoạn đứa trẻ nhận thức đây đủ việc mình đang làm.

1. Lúc này trẻ có khả năng tập trung cao độ, say mê với việc mình làm đến mức trẻ có thể tiếp thu một cách hiệu quả nhất.
2. Có thể chia làm 6 giai đoạn theo trình tự phát triển đặc trưng và độ tuổi của trẻ
a) Nhạy cảm với mệnh lệnh
b) Nhạy cảm với ngôn ngữ
c) Nhạy cảm với đi lại
d) Nhạy cảm với môi trường xã hội
e) Nhạy cảm với các đồ vật nhỏ
f) Nhạy cảm với việc học thông qua các giác quan.

Ba giai đoạn hình thành nhân cách và tự hoàn thiện mình của trẻ (0-6 tuổi)
1. Sự phát triển nhân cách của trẻ tiến tới sự hoàn thiện mình bao trùm lên 3 trình tự tiến triển sau:
a) Giai đoạn 1: Trẻ cảm thấy an toàn và thiết lập các mối quan hệ
b) Giai đoạn 2: Trẻ phát triển tính tự lập và tự tin
c) Giai đoạn 3: Khi lên 6 tuổi, trẻ phát triển nhân cách linh hoạt và trở nên “bình thường”.
2. Trong giai đoạn cuối, người lớn cần cho phép trẻ được tự do trong khuôn khổ nhất định, tôn trọng nhân cách trẻ và không nên áp đặt trẻ.

Chương trình giảng dạy Montesssori

Chương trình giảng dạy bao gồm: thực hành kỹ năng sống, rèn luyện hoạt động các giác quan,rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ,kiến thức chung về toán và các hoạt động văn hóa.

Hoạt động phát triển thể lực và hoạt động ngoài trời, âm nhạc và chuyển động, nghệ thuật sáng tạo và ngoại ngữ là một phần của chương trình giản dạy; các hoạt động ngoại khóa khác cũng sẽ được tổ chức phù hợp với từng giai đoạn phát triển của trẻ.

Chương trình giảng dạy chuyển tiếp thường được sắp xếp vào năm cuối của lứa tuổi mầm non để chuẩn bị tốt cho trẻ bước vào giai đoạn giáo dục phổ thông cơ sở.

Thực hành kỹ năng sống: Trẻ hình thành và phát triển các kỹ năng cơ bản về tự chăm sóc bản thân, vốn là bước rất cần thiết tiến tới sự tự lập. Trẻ phát triển tốt các kỹ năng sử dụng tay –mắt và hoàn thiện các chuyển động nhỏ rất cơ bản cho việc tập viết sau này. Kỹ năng sống còn bao gồm kỹ năng rèn luyện các thao tác bằng tay, kỹ năng giao tiếp xã hội, mệnh lệnh, tính kỷ luật, hợp tác, tập trung và sự độc lập.Đó là những kỹ năng chính giúp cho cả quá trình học ở trẻ.

Hoạt động qua các giác quan: Cho phép trẻ cảm thụ thông qua việc ứng dụng các giác quan trong quá trình học. Các tài liệu giảng dạy môn này được thiết kế giúp trẻ cảm thụ nhiều hơn, học được ngôn ngữ và quan tâm đến các điều mới mẻ của thế giới xung quanh

Kiến thức chung về văn hóa: Trẻ được giới thiệu những kiến thức cơ bản về khoa học, thực vật, sinh vật, địa lý, thiên nhiên và cách chăm sóc môi trường.

Ngôn ngữ: Ngôn ngữ được dạy chủ yếu qua việc học phát âm (phonics). Tài liệu giảng dạy môn này được soạn thảo đặc biệt và áp dụng phương pháp Montessori. Trẻ sử dụng các học cụ để học bảng chữ cái, các âm thanh của các chữ đó sẽ được chuyển sang việc tập đọc, đánh vần và viết.

Toán: Trẻ sử dụng các học cụ Montessori gây hứng thụ tìm hiểu về số học và hình học. Các bài tập trước khi học toán cũng được sử dụng để cho trẻ nắm được quan niệm trừu tượng của môn học này.

Âm nhạc và chuyển động: Môn học này không kém phần quan trọng giúp trẻ học có hiệu quả hơn và làm cho việc học tập trở nên thú vị hơn.Môn học này phát triển óc thông minh, sáng tạo đặc biệt có ở trẻ, giúp trẻ sử dụng tốt bán cầu phải của não.

Nghệ thuật và thủ công: Giúp trẻ tưởng tượng, sáng tạo và có đánh giá tốt về nghệ thuật. Môn này cũng giúp phát triển bán cầu não phải của trẻ và khích lệ việc học.

Sự phát triển toàn diện của trẻ: Chương trình giảng dạy Montessori nhằm mục đích thúc đẩy sự phát triển toàn diện của trẻ, phát triển tốt nhất những khả năng vốn có ở trẻ, giúp trẻ
tự tin, tự giác, tự trọng và hợp tác trong suốt những năm học ở trường mầm non. Phương pháp giáo dục và chương trình giảng dạy Montessori đã được kiểm chứng là góp phần hình thành
những đứa trẻ thông minh và dễ dàng hòa nhập hơn – những công dân có trách nhiệm và là những nhà lãnh đạo trong tương lai.

 

Phương pháp giáo dục Motessori
top-image-resources
Phương pháp giáo dục Motessori

The greatest sign of success for a teacher is to be able to say : “The children are now working as if I did not exist…”

Maria Montessori

Lợi ích của phương pháp Montessori

  1. Phương pháp lấy trẻ làm trung tâm giúp trẻ tự trải nghiệm tích cực cho tất cả các trẻ.
  2. Trẻ được quan tâm riêng lẻ trong môi trường đã được chuẩn bị sẵn làm trẻ hứng thú và thích học.
  3. Việc giao tiếp với môi trường học tập đã được chuẩn bị kỹ lưỡng và với các giáo viên được đào tạo đặc biệt bảo đảm cho trẻ có cơ hội áp dụng óc nhận thức và giai đoạn nhạy cảm của mình tới mức tối đa để trẻ rèn luyện óc tập trung, duy trì hứng thú và học đạt hiệu quả.
  4. Trẻ được khuyến khích hoạt động cá nhân và được phép học theo mức độ khả năng của mình.
  5. Trẻ học thông qua việc tự khám phá, tìm tòi, được hướng dẫn, sử dụng nhiều giáo cụ học tập được thiết kế đặc biệt giup trẻ phát triển tính kỷ luật, tự giác, tự tin.
  6. Trẻ tự giác học, ham thích học thông qua cách học mà nó thấy phù hợp nhất.
  7. Trẻ tự tin, có lòng tự trọng và ham thích học. Đó là những điểm cơ bản góp phần chuẩn bị tốt cho con đường học vấn dài lâu về sau.
  8. Cách tiếp cận với giáo dục và phát triển cho phép trẻ phát triển nhân cách và khả năng toàn diện cả về trí lực, thể lực, tình cảm, xã hội và văn hóa và cả các kỹ năng sáng tạo.
  9. Trẻ trở thành những đứa trẻ “bình thường” và sẽ phát triển cân bằng, biết quan tâm đến người khác, có kỷ luật, tự điều chỉnh tốt trong đời sống xã hội và cộng đồng.
  10. Trẻ sẵn sàng không những để có đà tốt cho sự nghiệp học tập mà còn cho cả cuộc sống tương lai nữa.
  11. Phương pháp Montessori đã được chứng minh là có ưu thế; Trẻ được học tập trong môi trường Montessori cũng đã được công nhận là vui tươi, hạnh phúc và phát triển cân đối hơn hẳn những đứa trẻ cùng trang lứa.